اوتیسم

اوتیسم یا در خود ماندگی یکی از اختلالاتی است که همانند ناتوانی ذهنی از همان سال‌های اول زندگی معمولا قبل از سه سالگی خود را نشان می‌دهد. از اولین نکاتی که در یک کودک مبتلا به اوتیسم جلب توجه می‌کند این است که کودک به آدم‌ها و چیزهایی که اطرافش هستند توجه زیادی ندارد. مثلا کودکان عادی به صورت مادرشان و سایر افرادی که نزدیکشان می‌شوند نگاه می‌کنند و وقتی فرد آشنایی نزدیک می‌شود دستانشان را به شکلی بالا می‌برند که بغلشان کنند. ولی کودکان مبتلا به اوتیسم به چشم‌های دیگران نگاه نمی‌کنند، با دیدن دیگران یا در پاسخ به آن‌ها لبخند نمی‌زنند و علاقه‌ای به بغل شدن یا مورد توجه قرار گرفتن هم ندارند. وقتی هم که بزرگتر می‌شوند با هم سن و سالان خود نمی‌جوشند و تمایلی به انجام کارهای دسته جمعی ندارند.

اوتیسم

از طرف دیگر کودکان مبتلا به اوتیسم در یادگیری زبان و ارتباط برقرار کردن با دیگران هم مشکل دارند. این کودکان نمی‌توانند همانند دیگر بچه‌ها تکلم را یاد بگیرند و دیرتر به حرف می‌افتند یا اینکه هیچ­وقت نمی‌توانند به خوبی حرف بزنند و کلامشان ممکن است کلیشه ­ای و تکراری باشد. علاوه بر این ممکن است رفتارهای دیگر و بازی‌های این کودکان هم تکراری و کلیشه­ ای باشد. مثلا فقط به اسباب­ بازی‌های محدود یا قسمتی از آن‌ها علاقه نشان می‌دهند و بازی‌های تکراری انجام می‌دهند. به ­علاوه نمی‌توانند با اسباب­ بازی‌هایشان بازی‌های تخیلی انجام دهند، مثلا نمی‌توانند یک قوطی کبریت را به ­عنوان ماشین یا یک کتاب را یک آدم تصور کنند. رفتارهای تکراری در تنه و اندام­ها به صورت حرکات جلو و عقب و حرکات چرخشی، قطاری چیدن اشیاء یا جمع آوری آنها، داشتن عادات خاص و مقاومت به تغییر، توجه بیش از حد به موضوعات خاص از دیگر ویژگی­ های این کودکان است.

اوتیسم

دلایل حقیقی اختلالات اوتیسم ناشناخته می باشد. و تشخیص معمولا” بر اساس مشاهده نقائص رفتاری ویژه مثل کمبود زبان، فقدان بازی با همسالان و تعاملات اجتماعی و ارتباط؛ و فزونی های رفتاری خاص مثل بازی های افراطی، کلیشـه ای و تکراری، قشقرق های خلقی، اصرار بر یکنواختی رفتار و علائق انجام می گیرد. در نتیجه درمان اصـلی در رابطـه بـا اوتیسم از نوع درمان های رفتاری می باشد که هدف آن استفاده از تکنیک های گوناگون رفتاری جهت کاهش فزونی هـاو بهبود کمبودهای رفتاری این اختلال می باشد. از نظر متخصصین، جنبه های مهم برای تمامی شـیوه هـای مداخلـه در این حوزه عبارتند از: فشرده بودن آن، میزان درگیر شدن خـانواده در فراینـد مداخلـه و توجـه بـه تعمـیم مـوارد آموخته شده و نیز وجود شواهد تجربی تایید کننده ی شیوه ی مداخله.

درمان و توانبخشی کودکان مبتلا به اوتیسم را در سه گروه طبقه بندی کرده اند: مداخلات رفتاری، مداخلات رشـدی و مداخلات شناختی- رفتاری.

شواهد بدست آمده از این سه گروه مداخله نشان می دهند که به طور کلی مداخلات زود هنگـام نتـایج بهتـری را درپی دارند. و هر چه کودکان در سنین کوچکتری در این برنامه هـا شـرکت کننـد، نتـایج بهتـری مـی گیرنـد. هرچنـدرمعمولا” مداخله ی زیر سنین  چهار سال به عنوان مداخله ی زودهنگام پذیرفتـه مـی گـردد، امـا کودکـان زیـر سـنین مدرسه را نیز می توان جزو این گروه حساب کرد. نتیجه تشخیص زود هنگام به دلیل تنوع رفتارهایی که می تـوان درکودکان مختلف مشاهده کرد دشوار می گردد و معمولا” با مشکلات شنیداری یا تاخیر گفتاری مطـرح مـی شـود. بـه دلیل همین دشواری تشخیص، والدین در دوره طولانی بین تشخیص اولیه و اقدام برای درمان احسـاس بـی پنـاهی می کنند. به همین جهت توجه به نگرانی والدین بخش مهمی از مداخله می باشد، زیرا هم تجهیز والدین به ابزارهایی جهت تغییر روابط فعلی والد- کودک که منجر به حفظ یا تشدید مشکلات رفتـاری مـی گـردد، از اسـترس والـدین خواهد کاست و هم به این دلیل که والدین همه جا با کودک هستند منجر به تعمیم آموزش به موقعیت های گونـاگون می گردد. علاوه بر این روابط فعلی والد-کودک می تواند در حفظ یا تشدید مشکلات رفتاری کودک دخیـل باشـد ودر نتیجه تغییر این رابطه منجر به تغییر و کاهش این مشکلات رفتاری خواهد گردید. باید توجه داشت کـه مشـکلات اصلی این کودکان از عدم توانایی آنها در برقراری ارتباط با دیگران ناشـی مـی شـود و اگـر دیگـران و بـویژه والـدین بیاموزند که چگونه به دنیای این کودکان نفوذ کنند و از تقویـت بـرای کـاهش مشـکلات رفتـاری اسـتفاده نماینـد، بسیاری از این مشکلات حل می شود.

اوتیسم

درمان اختلال اوتیسم مثل سایر اختلالات شامل درمان‌های دارویی و غیردارویی است. درمان‌های دارویی معمولاً برای کنترل و کاهش مشکلات همراه، مثل بی­قراری شدید، پرتحرکی، آسیب به خود و یا نشانه‌های خلقی یا اضطرابی به ­کار می‌رود. درمان­های غیردارویی شامل گفتاردرمانی، رفتاردرمانی و برخی مدل ­های درمانی مانند مدل اختلال عملکرد عصب شناختی (شامل آموزش پاسخ­دهی به دیگران، افزایش انگیزش با تشویق کودک به وارسی اسباب­ بازی‌ها و وسایل آموزشی، انگیختن رشد شناختی با آموزش مهارت‌های ارتباطی و بیانی به کودک و همچنین تقلید غیرکلامی و آموزش اشکال و سایر موارد). درمان‌های غیردارویی اگر از سن پایین­تر شروع شوند به ­طور معمول نتیجه بهتری دارند.

درمان

دارو درمانی

دارو درمانی یک روش مکمل برای کاهش علائم رفتاری وابسته است. گزارش شده اسـت کـه داروهـا علائـم وابسـته نظیر پرخاشگری، قشقرق و … را کاهش می دهند. تجویز داروهای ضد سایکوز ممکن است از پرخاشگری و رفتارهـای خود آزارانه بکاهند. هالوپریدول علائمی نظیر بیش فعالی و بی قراری را کاهش می دهد و یادگیری را تسریع می بخشد در مورد این دارو اثرات خارج هرمی مطرح می باشند ؛ ریسپریدون نیز یک داروی آنتی سـایکوز جدیـد اسـت کـه درکاهش پرخاشگری، بیش فعالی و رفتار خود آزارانه موثر است و در برخی موارد رفتارهای مقبول اجتماعی را افـزایش می دهد. خواب آلودگی و افزایش وزن از عوارض شایع این دارو است.

اوتیسم

مدل اختلال عملکرد عصب شناختی

جامع ترین برنامه درمانی بر اساس مدل اختلال عملکرد عصب شناختی شاپلر و ریچلر (۱۹۷۱) گسترش یافت. ایـن مدل برای تسهیل رشد و سازماندهی اطلاعات حسی، استفاده از گیرنده های مجاور را مورد تایید قرار داد. این درمـان رشدی بر چند حوزه عمومی متمرکز است: اول، پاسـخدهی بـه دیگـران. دوم، افـزایش انگیـزش، بـرای ایـن منظـور درمانگر کودک را تشویق می کند که به وارسی اسباب بازی ها و وسایل آموزشی بپردازد. سوم، انگیختن رشد شناختی،که به کودک مهارتهای ارتباطی و بیانی آموزش داده می شود. همچنین تقلید غیر کلامی، اشکال و سـایر مـوارد نیـزآموخته می شود. سرانجام، برای اصلاح کارکرد حرکتی ادراکی تمرین هایی برای اصلاح آگاهی بـدنی کـودک و تطـابق حرکتی انجام می شود. این فلسفه درمان در قالب یک برنامه جامع درمانی و آموزشی برای کودکان مبتلا بـه اتیسـم،به نامteach  شکل گرفته است.

اوتیسم

مدل رابطه تسهیل شده

روشی است که به وسیله آن به کودک مبتلا به اتیسم به کمک معلم یاد داده می شود با مهارت زبـانی مختصـر خـود یا کامپیوتر یا استفاده از تابلوی حروف رابطه برقرار کند. برخی از متخصصین موفقیـت هـایی در تسـهیل زبـان بـرای دادن پیام و نشان دادن توانایی برای خواندن، نوشتن، حساب، بیان احساس و حتی شعر گفتن بدست آورده اند.

رفتار درمانی

مطالعه لوواس و همکاران (۱۹۸۷) یافته های خوش بینانه ای را راجع به پیشـرفت در کودکـان مبـتلا بـه اتیسـم بـادرمان رفتاری فشرده گزارش کرده است. در درمان رفتاری فزونی ها و کاستی های رفتاری فرد شناسایی مـیشـود و درمان بر اساس این موارد صورت می گیرد. در این نوع درمانها فزونی های رفتاری معموًلاً عبارتند از: رفتار آسیب بـه خود، رفتار خود تحریکی و رفتار مخرب که باید حذف شوند و کاسـتی هـای رفتـار عبارتنـد از تکلـم، زبـان، توجـه، انگیزش، رفتار اجتماعی و بازی که تلاش بر این است که این رفتارها افزوده شوند. برای افزایش و کـاهش رفتارهـا از فنون رفتاری همچون تنبیه و تقویت استفاده می شود. علاوه بر این تلاش می شود که این موارد تعمیم یابند.

اوتیسم

منبع
سنجش برتر
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن