اختلالات دفعی/شب ادراری

کنترل دفع ادرار و مدفوع به مرور و در جریان تکامل کودک کسب میشود. زمانی که این اتفاق در مدت زمان مورد انتظار رخ ندهد تشخیص اختلال دفعی مطرح میگردد. این اختلالات به دو دسته شب ادراری و بی ­اختیاری مدفوع تقسیم میشود. شب ادراری تا حدود پنج سالگی طبیعی تلقی می‌شود. بعد از سن پنج سالگی چنانچه حداقل دو بار در ماه (یا یک بار در ماه در کودک بالای هفت سال) به مدت سه ماه اتفاق افتد یا اینکه بروز آن باعث رنج و افت عملکرد شدید شود غیرطبیعی تلقی میشود. با این شرط که توسط نقص های ارثی یا اکتسابی یا اختلال در سیستم عصبی مرکزی، ایجاد نشده باشد و همچنین نقص های فیزیولـوژیکی عامـل آن نباشـد. به دفع نامتناسب مدفوع به صورت غیرارادی یا تعمدی در محل های نامناسب حداقل یک بار در ماه به مدت سه ماه در کودکان بالاتر از چهار سال اطلاق میشود. کودکان دچار این اختلال در ارتباط با همسالان دچار مشکل بوده و اعتمادبه ­نفس پایینی دارند.

شب_ادراری

شب ادراری عملی غیر ارادی است که در خلال خواب اتفاق می افتد و با خیس کردن رخت خواب باعث ایجاد سایر مشکلات رفتاری می شود.

شدت این اختلال مقوله ای بحث انگیز است، بچه ها در میزان شب ارادی متفـاوت هسـتند. فقـط عـده قلیلی (۲تا ۱۵ درصد) هر شب یا بیشتر از دو بار در هفته رختخواب را خیس می کنند اغلـب نظمـی در این عمل برای آنها مشاهده نمی شود،

پیشنهاد شده با توجه به تفاوت دختران و پسـران،سن ها به صورت متفاوت در نظر گرفته شود.

نگرانی والدین یا آشفتگی های کودکان گرچه به ندرت در انجام تشخیص گـذاری برجسـته مـی شـوند، بدون شک قسمتی از تشخیص بالینی را شامل میشوند.

شیوع همچنین تحت تأثیر عوامل  فرهنگی ـ اجتماعی می باشد. نرخ شیوع بیشتر در کشورهای شرقی و مشـرق دور در مقایسه با اروپا دیده می شود. مطالعات انجام شده عواملی مانند تفاوت در انتظارها، آداب توالـت کـردن متفـاوت و تغذیه از سینه مادر را در این امر مؤثر می دانند.

طبقه بندی

شب ادراری را به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم می کنند. در نوع اولیه هیچ دوره طولانی خشک بـودن گـزارش نشـده است و در نوع ثانویه دوره ی قابل توجهی از خشک بودن (حداقل ۳ ماه) گزارش می شود. انـواع اولیـه شـب ادراری ارتباط کمتری با مسائل روانشناختی دارند.

علت شناسی

سبب شناسی شب ادراری در سه دسته زیر مورد بررسی قرار می گیرد:

تأخیر رشدی

یک رشد دو جانبه شامل کنترل CNS  روی عملکرد مثانه و پاسخ دهی CNS  به پر شدن مثانه و پدید آیـی ریـتم شبانه روزی که از ترشح وازوپرسین ناشی می شود، نشانه های رشدی هستند که تا سن چهار سالگی در کودکـان عـادی رشدشان کامل می شود و در کودکان با مشکل شب ادراری این رشد با تأخیر مواجه می شود. سایر فاکتورهایی که بـاناتوانی در کنترل مثانه همزمان می شوند شامل، وزن کم نوزاد، تأخیر در رشـد حرکتـی مثـل ایسـتادن، راه رفـتن ومهارت های حرکتی، تأخیر در رشد زبان و توانایی حرکتی و ادراکات خاص.

عوامل ژنتیکی 

شواهدی از بروز ژنتیکی شب ادراری در خانواده ها وجود دارد. با احتمال ۷۷درصد چنانچـه در والـد مبـتلا بـه شـب ادراری بوده باشند، فرزند آنها به این اختلال مبتلا خواهد شد و ۴۳ درصد چنانچه یکـی از والـدین بـه شـب ادراری مبتلا بوده باشد و ۱۵ درصد در صورتی که هیچ یک از والدین شب ادرار نبوده باشند.

فاکتورهای روانی ـ اجتماعی

فاکتورهای اجتماعی ـ اقتصادی، خانواده های پرجمعیت و بـزرگ و سـایر اسـترس هـای روانـی اجتمـاعی را دخیـل دانسته اند که البته این تأثیر کاملا تأیید شده نمی باشد.

شب-ادراری

درمان بی اختیاری ادرار

پیش از هر نوع اقدام درمانی باید اختلالهای طبی محتمل رد شود. در نتیجه در هر کودکی با شک به این اختلال حتماً کودک را جهت ارزیابی به پزشک مرکز ارجاع دهید. در درمان شب ادراری استفاده از روش­های شرطی سازی نظیر تشکچه و زنگ و استفاده از جدول رفتاری به ­عنوان درمان غیردارویی کمک­ کننده است. در بی اختیاری مدفوع نیز روش­های شرطی سازی و رفتاری بر حسب نوع اختلال مفید است. در مورد بی اختیاری مدفوع باید به عوامل استرس زای محیطی و اختلالات همراه بیش‌تر توجه نمود.

بیشترین استراتژی هایی که توسط والدین به کار گرفته می شود عبارتند از: بیدار کردن بچه هـا یـا بلنـد کـردن و بـه توالت بردن کودکان بدون بیدار کردن آنها و بازداری از ریزش ادرار. مطالعات کمی مؤثر بودن ایـن روش هـا را نشـان داده اند. مفید ترین نوع درمان استفاده از تشک زنگ دار و روش های رفتـاری (جـدول رفتـاری و سیسـتم تشـویق) است. در این موارد باید به خانواده ها آموزش داد که کودک تعمدا این رفتار را انجام نمـی دهـد. همچنـین آمـوزش خانواده ها در مورد اجتناب از روش های تنبیهی و اجتناب از سرزنش یا توهین بـه کـودک کمـک کننـده اسـت. در مواردی که شدت مشکل زیاد بوده و به درمـان هـای رفتـاری جـواب ندهـد اسـتفاده از درمانهـای داروئـی بـا نظـرروانپزشکان می تواند مؤثر باشد.

بی اختیاری مدفوع

این اختلال زمانی مطرح می شود که کودکی که حداقل سن کودک چهار سال است در مکان و جای نامناسب و یا در لباس خود به طور عمد یا غیر عمد دفع مدفوع دارد و معمولا“ بدین صورت است که کودک مدفوع خود را به طور کامل به لباس خودش تخلیه نمی کند و نشت مدفوع رخ می دهد. شایع ترین مورد این بیماری زمانی است که کودک یبوست دارد و مدفوع خود را نگه می دارد، مدفوع سفت می شود و سپس مدفوع شل و آبکی از کنار آن نشت کرده و کودک دچار بی اختیاری مدفوع می شود.

بی-اختیاری

مواردی نیز وجود دارد که کودک یبوست ندارد و معمولا در این نوع نشت مدفوع عمدی می باشد و با اختلالات رفتاری و رفتارهای مقابله ای و لجبازی همراه است و گاه یک بیان پنهان خشم نسبت به والدین و طرف مقابل است.

اکثـر کودکانی که مبتلا به بی اختیاری مدفوع هستند به نظر نمی رسد مشکلات رفتاری قابل توجهی داشته باشند ولی عده ای از این کودکان به علت طرد شدن از سوی اطرافیان و سرزنش و شماتت توسط آنها اعتماد به نفس پائینی دارند. ممکن است این کودکان به علت بوی نامطبوعی که دارند از سوی همسالان طـرد شوند و در نتیجه در این کودکان ارتباط با همتاها و همسالان تحت تأثیر قرار می گیرد.

در صورت وجود این اختلال باید علل جسمی ایجاد کننده یبوست یا اسهال مزمن و مصرف ملین ها بررسی و رد شود. این بیماری نسبت به شب ادراری شیوع کمتری دارد و حدود پنج درصد کودکان سنین مدرسه به درجاتی گرفتار این بیماری هستند. شیوع آن در پسران بیشتر از دختران است و در شرایط اقتصادی ـ اجتماعی پائین بیشتر دیده می شود. بی اختیاری مدفوع به علت احساس شرم و خجالـت والدین کلا“ بیماری است که کمتر از آنچه که هست گزارش می شود.

علت بی اختیاری مدفوع

نمی توان علت واحدی را برای آن در نظر گرفت. معمولا“ ترکیبی از عوامل روانشناختی و رشدی مطرح است در مواردی شروع بیماری بدنبال استرس هایی مانند: اختلاف والدین، بدرفتاری با کودک، آزار جنسی و … می باشد.

باید در این کودکان علل جسمی ایجاد کننده یبوست یا اسهال مزمن و مصرف ملین ها بررسی شده و رد شود. عده ای از این کودکان به علت شقاق مقعد و سایر مشکلاتی که در ناحیه مقعد دارند، دفع مدفــوع برای آنها دردناک است و همین امر منجر به نگه داشتن مدفوع، تجمع آن، یبوست و بدتر شدن مشـکل مقعد می گردد و این چرخه معیوب تکرار شده و در نهایت منجر به نشت مدفوع شل از کنار مدفوع سفت می گـردد.

گـاه ممکن است کودک از رفتن به دستشویی ترس داشته باشد و متعاقب آن از این عمل اجتناب کند و تا زمانی که ترس کودک بررسی نشده و درمان نشود مشکل کودک ادامه می یابد. همچنین در علت شناسی این بیماری نباید تأثیر منفی ناشی از آموزش های خشن راجع به کنترل مدفوع را مورد بی توجهی قرار داد.

درمان بی اختیاری مدفوع

هدف از درمان آن است که کودک به یک استفاده مستقل و منظم از توالت برسد و مشکلات همراه نیز حل گردد براساس نوع بی اختیاری مدفوع که با یا بدون یبوست می باشد درمان طبی متفاوت است. قبل از شروع درمان باید یک ارزیابی دقیق از نظر مسائل طبی و اجتماعی، روانشناختی انجام پذیرد و نیز باید دوره ای را برای مشاهده و ثبت آلوده سازی او به طور دقیق اختصاص داد و باید به خانواده آموزش کافی در مورد مشکل داده شود تا خانواده با توسل به روش های تنبیهی نامناسب، وضعیت کودک را بحرانی نکنند. حتماً باید از تشویق صحیح و مناسب برای زمان هایی که کودک مدفوع خود را کنترل داشته و آن را در محل مناسبی دفع کرده است، استفاده شود. علاوه بر موارد فوق توجه به نکات زیر در کنترل مدفوع این کودکان مهم است:.

به طور مرتب و منظم ،۲۰ دقیقه پس از صرف هر وعده غذا، کودک به مدت ۱۰ دقیقه روی دستشویـی بنشیند تا حرکات رود ه ای او افزایش یابـد.

از تشویق، پاداش و جایزه های ویژه برای دفع مناسب مدفوع کودک استفاده کنیم.

از پیامدهای تنبیهی مناسب استفاده کنیم و به روش های نامناسبی چون تنبیه فیزیکی، سرزنش، تحقیر و شماتت و مقایسه کودک با دیگران متوسل نشویم.

بی-اختیاری

 

تبلیغات

انتخاب دکتر زیبایی برای انجام جراحی های مد نظر شما متناسب با بودجه فردی، سلیقه شخصی و میزان تبحر در کنار دسترسی آسان به پزشک امروزه به یک چالش مهم در دنیا تبدیل شده است، نگران نباشید دکتر زیبایی در ارائه خدمات جراحی و مشاوره رایگان در کنار شماست!!! مهم نیست کاندید عمل بینی هستید یا کاشت مو یا اینکه در کدام شهر هستید و چه سنی دارید، فقط کافیه با دکتر زیبایی تماس حاصل فرمایید.

مشاوره روانشناسی

مشاوره خانواده

منبع
سنجش برتر
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن